Nationale Conferentie Circulaire Economie

Deelsessies

Hieronder vindt u informatie over de verschillende deelsessies. De kleuren corresponderen met de thema's van de dag. De sessies starten op verschillende tijden en hebben verschillende lengtes. U hoeft zich niet van te voren in te schrijven voor deze sessies, maar u stelt op de dag zelf uw programma samen. Het Inspiratieplein kunt u de gehele middag bezoeken. We hanteren op de dag het principe 'wie het eerst komt het eerst maalt'. Hou voor de zekerheid dus een alternatieve sessie in gedachten.

Favorietentool
Om u te helpen bij het samenstellen van uw persoonlijke programma, kunt u gebruik maken van de Favorietentool.U klikt op de gekleurde balk met uw muis. Alle informatie over de betreffende sessie wordt zichtbaar. Wilt u de sessie bewaren als 'favoriet', dan klikt u op het sterretje aan het einde van de gekleurde balk. Deze 'favoriet' wordt onthouden. Klik op 'Print uw favorieten' en al uw favorieten staan onder elkaar.

Liken sessies
Vindt u een sessie leuk? Laat het ons weten door deze te 'liken'. 

Blokkenschema
We hebben het totale programma opgenomen in een blokkenschema. Dit schema biedt u een overzicht met daarin opgenomen waar welke sessies plaatsvinden. Voor het blokkenschema klikt u hier.

Print uw favorieten

Afdankfase

Titel: Wat doe jíj aan voedselverspilling?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Johanna Minnaard (Rijkswaterstaat)
Jennifer van Dijk (Rijkswaterstaat)
Tristan Dekker (Rijkswaterstaat)
Miriam Kiestra (Stay Okay)
Omschrijving: Voedselverspilling staat hoog op de agenda. En terecht! Want er is veel winst te behalen. Heeft u een bedrijf of organisatie met een eigen kantine? Door uw catering anders te organiseren en goed te communiceren naar uw bezoekers, levert u een bijdrage aan minder voedselverspilling en een betere afvalscheiding. In deze masterclass hoort u vanuit het programma VANG Buitenshuis van Rijkswaterstaat mooie voorbeelden uit de praktijk. Het programma helpt de kantoor-, winkel- en dienstensector om voor 2022 de 2 miljoen ton restafval die vrijkomt door middel van recycling te halveren naar 1 miljoen ton. Met concrete tips kunt u morgen al aan de slag met het voorkomen van voedselverspilling.
Dit levert de sessie op: Met een handvol praktische tips kunnen bedrijven morgen al beginnen met het voorkomen van voedselverspilling en bewustere catering.
Titel: Alle kantoren afvalvrij – UWV Utrecht doet het!
Werkvorm: Anders
Thema: Afdankfase
Sprekers: Michael van der Meer (Sodexo)
Annemiek Mikkers (Sodexo)
Omschrijving: In een circulair kantoor bestaat afval niet meer en behouden grondstoffen ook na gebruik hun waarde. Circular Office is een samenwerking die bestaat uit de partijen Sodexo en Returnity, aangevuld met start-ups. Circular Office maakt kantoren afvalvrij door slimme inkoop, terugdringing van verspilling, hoogwaardig hergebruik van gebruikte grondstoffen en het stimuleren van medewerkers in duurzaam gedrag. Leer in deze interactieve sessie van de ervaringen van Circular Office en UWV.
Dit levert de sessie op: Door ketensamenwerking is een one-stop-shop ontwikkeld, die is gericht op bewustzijn en praktische toepassingen voor het versnellen van de circulaire economie.
Titel: Textielafval? Verleden tijd!
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Paula Konter (Texperium)
Omschrijving: Van plastic, papier, blik en glas weten we wel hoe het gerecycled wordt, maar hoe zit dit eigenlijk met textiel? Kunnen we ook daar hoogwaardige producten uit ontwikkelen en produceren? Het bedrijf Texperium heeft hier tien jaar lang onderzoek naar gedaan. Veel van de ontwikkelingen die daaruit zijn voortgekomen, gaan nu naar de markt. Paula Konter is naast haar functie als bestuurder bezig met het opzetten van een productie-spinnerij in Twente met een capaciteit van maar liefst één miljoen kilo per jaar. In de fabriek wordt alleen duurzaam garen vanuit gerecyclede of biobased producten geproduceerd, met als doel verduurzaming, hergebruik, economische groei en bewustwording. In deze sessie gaan we in gesprek over thema's als schaalgrootte, concurrentie vanuit lagelonenlanden en de meerwaarde van lokale productie. Praat u mee?
Dit levert de sessie op: Bewustwording over mogelijkheden t.a.v. de toepassingen van gerecyclede textiel en de problematiek die gepaard gaat binnen de textiel-industrie in lagelonenlanden.
Titel: Van afgedankte kleding naar circulaire textielketens
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Antoine Heideveld (Dutch Circular Textile Valley)
Omschrijving: In Nederland werken we aan het circulair maken van textiel. Door van afgedankt textiel weer nieuwe producten te maken, door circulair te ontwerpen en door circulaire businessmodellen toe te passen aan de design- en gebruikerskant. Een groot aantal textiel- en modebedrijven, Fashion for Good, Circle Economy, MVO Nederland, ABN AMRO en andere organisaties hebben hiervoor de handen ineengeslagen. In de Dutch Circular Textile Valley (DCTV) werken we samen aan een grote doorbraak op dit gebied met bedrijven en in nieuwe circulaire ketens. Tijdens de masterclass presenteren we de aanpak van de DCTV en hoort u wat een van de bedrijven aan circulaire oplossingen heeft bedacht. We zijn benieuwd naar hoe u denkt dat we de aanpak kunnen verbeteren en de samenwerking kunnen versterken. Tevens bent u van harte uitgenodigd om aan te sluiten bij de DCTV en uw eigen cases in te brengen.
Dit levert de sessie op: In deze masterclass krijgen deelnemers zicht op de stand van zaken rondom circulair textiel en presenteert een bedrijf zijn circulaire oplossingen. We gaan met elkaar in gesprek over opschaling en verdere samenwerking
Titel: Emmen: koploper in de circulaire biochemie
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Cor Kamminga (Taskforce Groene Chemie Emmen/KNN Advies)
Omschrijving: Door intensieve samenwerking tussen overheden, industrie en kennisinstellingen is de kunststof- en composietindustrie in Emmen succesvol op weg naar een circulaire economie. Inmiddels zijn er vernieuwende producten ontwikkeld, gebaseerd op onder andere rPET en bioplastics. Volgende stap is de ontwikkeling van de Chemport Industrie Campus Emmen (CICE), waar we belangrijke thema's als Innovatie & Business Development, Human Capital en ondernemerschap samenbrengen. Emmen sorteert daarmee doelgericht voor op de ontwikkelingen in de industrie richting circulair en bio. Niets voor niets vindt op 7 en 8 april de Chemport Sustainable Plastics and Materials Expo 2020 in Emmen plaats. Deze internationale expositie laat zien wat Noord-Nederland kan betekenen voor de nationale circulaire economie-ambities. Wilt u geïnspireerd worden? Kom dan naar deze sessie!
Dit levert de sessie op: In deze sessie hoort u alles over een unieke samenwerking, veerkracht, ondernemerschap en concrete producten. Het bewijs dat circulariteit meer is dan alleen maar een onderwerp om over te praten.
Titel: Geef producten een tweede kans
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Afdankfase
Sprekers: Janneke Leenaars (Interface)
Geanne van Arkel (Geanne van Arkel)
Omschrijving: Modulair circulair ontwerpen is essentieel. Maar hoe kunnen we er nu voor zorgen dat we een product op een andere manier herbestemmen, vóórdat het wordt gerecycled op grondstoffenniveau? Want het verlengen van de gebruiksduur van producten verlaagt de CO2-voetprint.
In deze sessie willen we de gezamenlijke creativiteit gebruiken om producten een tweede leven te geven, of het nu om een tapijttegel, autoruiten of een verpakking gaat.
Dit levert de sessie op: In dit werkatelier ontdekken mensen dat klimaat en circulaire economie twee aan elkaar gerelateerde thema's zijn en dat er veel klimaatwinst is te realiseren als een product of materiaal in zijn geheel een ander leven krijgt.
Titel: Organisch afval: gewoon ophalen?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Maarten Mulder (Hogeschool van Amsterdam)
Yannick Schrik (Hogeschool van Amsterdam)
Omschrijving: In grote steden wordt organisch afval nog maar beperkt opgehaald. Een gemiste kans, want de verwerking van organisch afval kan bijdragen aan het behalen van circulaire doelstellingen. Er bestaan allerlei oplossingen om gft-afval in te zamelen en te verwerken. Zo kun je verschillende technieken inzetten, zoals composteren en biovergisten, maar ook compleet andere systemen gebruiken, zoals decentrale verwerking met de buurt. Maar hoe maak je een goede keuze? Hoe ontwikkel je een oplossing waarin de hele keten meegenomen wordt? De Hogeschool van Amsterdam volgde vier initiatieven van Buurtcompost, Enki Energie, Meerlanden, de gemeente Amsterdam en de gemeente Hengelo en keek daarbij naar de hele keten van inzameling, verwerking en verwaarding. Samen met hen is een tool ontwikkeld om de impact van hun initiatieven meetbaar te maken. In deze masterclass presenteren we voorbeelden uit de praktijk en laten we zien hoe je de economische, ecologische en sociale impact kunt beoordelen.
Dit levert de sessie op: Deze masterclass is interessant voor de gehele keten rondom stedelijk organisch afval. We laten zien hoe samenwerking tussen publieke en private partijen bijdraagt aan de circulaire economie, wat voor rol bewoners hierin spelen en wat voor impact dit kan hebben.
Titel: De impact van plastic: feit of emotie?
Werkvorm: Debat
Thema: Afdankfase
Sprekers: Rob de Ruiter (TNO)
Toon van Harmelen (TNO)
Omschrijving: Plastic is slecht. We moeten rietjes verbieden. En terug naar glas, katoen en aluminium. Maar is het wel altijd beter om plastic tasjes te vervangen door katoenen exemplaren? Bij de productie van katoen wordt tenslotte veel water gebruikt en ontstaat fijnstof. Maar wellicht is plastic een prima product als we het efficiënt gebruiken, ophalen, inzamelen en recyclen. De discussie moeten niet voeren op basis van emotie, maar op basis van feiten. De Life Cycle Analyse (LCA) kan daarbij helpen. TNO toont in deze masterclass hoe de uitkomst van LCA’s kan worden beïnvloed.
Dit levert de sessie op: Het gebruik van plastics zorgt voor enorme hoeveelheden afval, CO2-emissie en fossiel grondstofgebruik. Daarom is het essentieel is om de juiste keuzes te maken bij het bepalen van oplossingsrichtingen. Die keuzes mogen niet gebaseerd zijn op emotie, en niet alleen op commercie. Weloverwogen besluitvorming is hard nodig.
Titel: Circulaire verpakkingen: wat houdt ons nog tegen?
Werkvorm: Debat
Thema: Afdankfase
Sprekers: Esther Zondervan (TNO)
Caroli Buitenhuis (TNO)
Omschrijving: Op dit moment wordt slechts 30 procent van het kunststof verpakkingsafval gerecycled. In het Plastic Pact uit 2019 zijn doelstellingen gedefinieerd voor het gebruik en de recycling van plastic verpakkingen. Zo moet het gebruik van plastic omlaag: in 2025 moet 20 procent minder plastic worden gebruikt dan in 2017. Ook moeten in 2025 alle producten van plastic verpakkingen voor 35 procent bestaan uit gerecycled plastic. En minimaal 70 procent van de eenmalig te gebruiken plastic verpakkingen die in Nederland in de prullenbak terechtkomen, moet worden gerecycled zonder dat de kwaliteit ervan achteruitgaat. Aan ambities dus geen gebrek, maar hoe gaan we die realiseren? Aan de hand van stellingen als 'circulaire verpakkingen mogen niet duurder zijn dan huidige niet-circulaire verpakkingen' en 'verpakkingen die niet hergebruikt of gerecycled kunnen worden, moeten verboden worden' gaan we daarover in debat.
Dit levert de sessie op: Een debat over kunststofverpakkingsafval met stakeholders maakt de factoren die de transitie naar duurzame verpakkingen vertragen of kunnen versnellen zichtbaar en bespreekbaar. In een volgende stap kunnen we onderzoeken hoe we de belemmeringen kunnen weghalen en hoe er maximaal gebruik kan worden gemaakt van de versnellende factoren.
Titel: CircuLEREN in Upcyclecentrum Almere
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Liedewij de Graaf (IKcircuLEER)
Sabina Kok (Stad & Natuur Almere)
Omschrijving: Het eerste Upcyclecentrum van Nederland staat in Almere. Sinds december 2017 kunnen Almeerders daar afval als grondstof brengen voor nieuwe materialen en producten. Ter plekke maken ondernemers van dat ‘afval’ daadwerkelijk en zichtbaar nieuwe producten.
Het Upcyclecentrum wil een ontmoetingsplaats zijn met ruimte voor experiment en kennisdeling. Sinds de zomer van 2019 biedt Upcyclecentrum Almere een actief programma aan voor jongeren, docenten en andere belangstellenden in het onderwijsveld. Daarvoor is een belevingsruimte ingericht. In deze sessie zoomen we in op hoe het Upcyclecentrum partijen met elkaar verbindt en hoe bedrijfsleven en onderwijs samen tot een inspirerend educatief aanbod komen over het voorkomen, scheiden en 'upcyclen' van afval.
Dit levert de sessie op: De combinatie onder een dak van
- stadsafval gescheiden inzamelen (meer dan 30 soorten)
- ondernemers die dit als grondstof benutten voor nieuwe waardevolle producten
- educatieve en bewustwordingsprogramma's voor het brede onderwijsveld,
maken de 'lessons learned' in het Upcyclecentrum tot inspiratiebron voor wie circulaire economie dagelijks in de praktijk wil brengen.
Titel: Versnellingshuis Nederland Circulair: u vraagt, wij helpen!
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Afdankfase
Sprekers: Irene Samwel (MVO Nederland)
Mark Beumer (Het Groene Brein)
Suzanne van Haren (MVO Nederland)
Mireille Reijme (Rijkswaterstaat )
Bart Hellings (RVO)
Omschrijving: Ondernemers helpen een volgende stap te zetten. Dat is het doel van 'Het Versnellingshuis: Nederland circulair!', een samenwerking van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, VNO-NCW/MKB-Nederland en Nederland Circulair! Tijdens dit werkatelier beantwoorden we concrete vragen van ondernemers. Deze vragen kunnen gaan over financiering, wet- en regelgeving, kennis en/of netwerkpartners. Als u als ondernemer deelneemt, vragen we u om uw vraag vooraf met ons te delen. Tijdens de sessie onderzoeken we eerst de vraag achter de vraag. Vervolgens gaan we in groepen uiteen, op zoek naar mogelijke oplossingsrichtingen. Aan het einde gaat u óf naar huis met het antwoord op uw vraag óf met een concrete vraag die u kunt indienen bij www.versnellingshuisce.nl. Als niet-bedrijf bent u van harte welkom om uw kennis over circulaire economie te delen in deze matchmakingsessie.
Dit levert de sessie op: nvt
Titel: Duurzame consument begint bij effectief communiceren
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Afdankfase
Sprekers: Linda Nijenhuis (Milieu Centraal)
Ika van de Pas (Milieu Centraal)
Mariëlle Rietkerk (Milieu Centraal)
Omschrijving: Kennis over consumenten en kennis van interventiestrategieën vormen voor Milieu Centraal de hoekstenen van effectieve communicatie. Goed inzicht in wat consumenten bezighoudt als het gaat om duurzaam consumeren, en wat bevorderende en belemmerende factoren zijn voor mensen om hun gedrag om te buigen naar meer milieuvriendelijk, is essentieel. In deze interactieve workshop nodigt Milieu Centraal u uit om hierover mee te denken.
Dit levert de sessie op: Milieu Centraal wil haar inzichten en kennis over consumentengedrag delen met de aanwezigen. Met behulp van die gedragsinzichten kunnen mensen en organisaties hun communicatie met de consument effectiever maken.
Titel: De grondstoffentransitie in de Rotterdamse haven
Werkvorm: Masterclass
Thema: Afdankfase
Sprekers: Monique de Moel (Havenbedrijf Rotterdam)
Marielle Chartier (Havenbedrijf Rotterdam)
Omschrijving: De industrie in de Rotterdamse haven wil in 2050 CO2-neutraal zijn. Dat gaat in drie stappen: stap 1 draait om efficiency en CO2-reductie door CCS en benutting van restwarmte. Stap 2 is de transitie van het energiesysteem door elektrificatie en de inzet van waterstof. Stap 3 is de grondstoffentransitie door ‘afval’, biomassa, waterstof en CO2 te gebruiken als grondstoffen. Deze drie stappen vinden tegelijkertijd plaats en zijn met elkaar verbonden. In Rotterdam wordt nu gewerkt aan projecten die samen 20 tot 25% van de nationale CO2-reductieopgave voor 2030 realiseren. Daaronder valt een reeks circulaire projecten op het gebied van re-use, recycling, chemische recycling en CCU-toepassingen. Meer weten over deze Rotterdamse aanpak? Bezoek dan deze masterclass!
Dit levert de sessie op: Monique de Moel van het Havenbedrijf Rotterdam geeft inzicht in de Rotterdamse aanpak om de haven CO2-neutraal en circulair te maken.

Gebruiksfase

Titel: CO2-beprijzing als duurzaamheidsmeetlat: een doorbraak
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Reinier Guijt (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
Thijs de la Court (Klimaatverbond Nederland)
Omschrijving: Door de maatschappelijke kosten van de uitstoot van CO2 als belangrijke factor te zien bij inkoop en aanbestedingen worden overheid én markt gestimuleerd zich in te zetten op 50 procent minder CO2-uitstoot in 2030. Het Klimaatverbond deed onderzoek naar de mogelijkheden voor het gebruik van interne CO2-beprijzing als duurzaamheidsmeetlat bij inkoop en aanbesteding door provincies. Soortgelijke trajecten zijn uitgevoerd door de Unie van Waterschappen en de VNG. Het toepassen van interne CO2-beprijzing als duurzaamheidsmeetlat bij inkoop en aanbesteding door alle overheden in Nederland zou een doorbraak betekenen voor het daadwerkelijk verduurzamen van Nederland! In een boeiende, interactieve sessie gaan we graag in gesprek over de uitkomsten en resultaten. Praat u mee?
Dit levert de sessie op: Het toepassen van interne CO2-beprijzing als duurzaamheidsmeetlat bij inkoop en aanbesteding door alle overheden in Nederland (in totaal circa € 73 miljard per jaar) zou een doorbraak betekenen voor het daadwerkelijk verduurzamen van Nederland. En het raakt uiteindelijk alle belanghebbenden.
Titel: Circulaire verdienmodellen: kansen en barrières
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Cécile van Oppen (Copper8)
Jeroen van Muiswinkel (KPMG)
Omschrijving: Er wordt veel gesproken over circulaire verdienmodellen zoals lease, pay-per-use en koop-terugkoop als de sleutel naar een circulaire economie. In theorie is het logisch dat we een transitie 'van eigenaarschap naar gebruik' willen doorvoeren om de circulaire economie te versterken. In praktijk blijkt helaas dat er een aantal barrières de snelle toepassing van dit soort verdienmodellen in de weg zit. Daarentegen levert de transitie ook veel kansen op voor ondernemers.
Aan de hand van twee onderzoeken van Copper8 en KPMG gaan we in gesprek over de kansen van circulaire verdienmodellen voor ondernemers en de benodigde beleidsmatige veranderingen om circulaire verdienmodellen mogelijk te maken. We starten met een korte presentatie met onze belangrijkste bevindingen. Daarna gaan we graag met u in gesprek over hoe u met circulaire verdienmodellen - zonder problemen - aan de slag kunt!
Dit levert de sessie op: Circulaire verdienmodellen worden vaak genoemd in de transitie naar een circulaire economie. Meestal is dat een conceptuele discussie, waarbij onduidelijk is wat circulaire verdienmodellen in de praktijk precies betekenen voor een organisatie. In deze workshop willen we dat een stap concreter maken.
Titel: Mooie voorbeelden van circulaire ambachtscentra
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Quirine Kramer (Rijkswaterstaat)
Hubald van Ark (Gemeente Zwolle)
Wilma Voortman (Stichting Kringloop Zwolle)
Maarten van Dongen (Natuur & Milieu Overijssel)
Omschrijving: Laat je inspireren door de pilotgemeenten van de prijsvraag voor goede ideeën voor circulaire ambachtscentra. Vorig jaar meldden 43 gemeenten zich aan met een plan om samenwerking op te zetten tussen milieustraten, kringloopwinkels en reparatiewerkplaatsen. Tien gemeenten werden door de jury geselecteerd en zullen de komende twee jaar hun plan ten uitvoer brengen. Hoe betrek je inwoners nu bij hoogwaardig hergebruik in je gemeente? En hoe breng je als gemeente een goede samenwerking tot stand? Gemeente Zwolle, Stichting Kringloop Zwolle en Natuur & Milieu Overijssel vertellen waarom zij meedoen aan de pilot en hoe hun plan eruit ziet.
Dit levert de sessie op: Circulaire ambachtscentra zijn een concreet instrument om met de circulaire economie aan de slag te gaan. Veel gemeenten zijn enthousiast en zijn benieuwd naar de plannen uit de pilotgemeenten.
Titel: Het recept voor een duurzame pil
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Brigit van Soest - Segers (Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen)
Charlotte Bekker (Radboud Universiteit Medisch Centrum)
Frank Buijs (Takeda)
Ad Deeben (TEVA Nederland)
Bert Verstappen (Janssen)
Omschrijving: Medicijnen zijn onmisbaar voor miljoenen Nederlanders, maar laten ook hun sporen na in onze natuur. Deze 'bijwerking' willen we tot een minimum beperken. Dit doen we vanuit het programma 'Duurzame Farmacie' waarin we met de hele keten samenwerken om in de vier levensfasen van een medicijn - ontwikkeling, productie, gebruik en afval - gezamenlijk projecten uit te voeren. Voorbeelden hiervan zijn: het verduurzamen van verpakkingen, het voorkomen van verspilling, heruitgifte, medicijnresten uit water en milieuvriendelijke afvalverwerking. In deze interactieve sessie gaan we graag met u in debat. Wat zijn volgens u succesfactoren? Hoe denkt u verspillingen van medicijnen te voorkomen? En wat vindt u van het idee de papieren bijsluiter te vervangen door een digitale variant? Denk en praat mee!
Dit levert de sessie op: We presenteren een succesvolle aanpak waarbij we met alle ketenpartners samenwerken om de hele medicatieketen te verduurzamen. Wat zijn praktische handvatten, wat zijn de do's en wat zijn de don'ts? En omdat iedereen wel te maken heeft met medicijnen spreekt dit voorbeeld tot de verbeelding.
Titel: Innovatieve ketensamenwerking in Almere
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Mayte de Vries (Gemeente Almere)
Omschrijving: Er moest een oplossing komen in de gemeente Almere voor de overlast van waterplanten. De kosten van het maaien ervan bleken hoger dan de opbrengsten van het gebruik van maaisel als grondstof. Vervolgens heeft de gemeente deze circulaire aanpak voor meer grondstoffenstromen ingezet, vanuit drie gemeentelijke rollen: de aanbieder van reststromen, aanjager van de transitie, en afnemer van producten. Een prijsvraag leverde het volgende op: een groene betoncentrale, een puinscheidingsinstallatie en de start van het GCA, een samenwerking van veertig triplehelix partners. De ketenaanpak is doorontwikkeld, er komt een fabriek die moeilijk verwerkbare plastics opwaardeert tot producten en tuinders ontwikkelen samen met andere bedrijfstakken snoeihout tot hoogwaardige pallets. Op een ander bedrijventerrein ligt de focus op het zichtbaar maken van de circulaire economie met een zogenaamd upcyclecentrum, lesprogramma’s voor scholen, een hub van circulaire maak-bedrijven en de ontwikkeling van een circulair warenhuis. Dit alles geeft een enorme impuls aan het bedrijfsleven: nieuwe financiële stromingen, intensievere samenwerkingen en meer werkgelegenheid.
Dit levert de sessie op: Inspirerende voorbeelden voor andere steden over hoe je circulaire economie in de praktijk kunt brengen. Een overkoepelende strategie, aangevuld met concrete projecten om te laten zien dat het kan, dat bedrijven er een boterham aan kunnen verdienen. Waar wij tegenaan gelopen zijn, en wat anderen daar weer van kunnen leren.
Titel: Weggooien? Mooi niet!
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Martine Postma (Stichting Repair Café International)
Lidwien van de Ven (Social Stuff)
Omschrijving: Koffiezetapparaat stuk? Wasmachine die niet werkt? Zonde om een dure monteur te laten komen of, erger, gelijk een nieuwe te bestellen. In de circulaire economie dient repareren weer een volstrekt normale, dagelijkse activiteit te zijn, vinden ze bij de Stichting Repair Café. Op dit moment zijn in veel gemeenten al Repair Cafés actief, zo'n 450 in totaal. Zij vormen het begin van de reparatie-infrastructuur die nodig is voor een succesvolle circulaire economie. Dat roept de vraag op hoe het Repair Café-netwerk nog beter kan worden benut om die infrastructuur uit te breiden. Martine Postma, bedenker en directeur van het Repair Café en een vrijwilliger vertellen u er alles over in deze praktijkgerichte sessie.
Dit levert de sessie op: Repareren is essentieel voor het laten slagen van de circulaire economie. Helaas worden de mogelijkheden en leuke kanten van repareren nog onvoldoende gezien. Deze masterclass brengt daar verandering in.
Titel: Een grenzeloze afzetmarkt
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Freek van Eijk (Holland Circular Hotspot)
Sonja Fortuin (The Great Bubble Barrier)
Jaap Vandehoek (Uminicorp )
Martin van Nieuwenhoven (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat/ Rijkswaterstaat)
Omschrijving: Bedrijven hebben een afzetmarkt nodig voor hun nieuwe circulaire producten, dat staat vast. Maar is Nederland niet te klein? Moeten we niet buiten onze grenzen kijken? En is Europa er wel klaar voor? Wat doen overheden en bedrijven om de internationale afzetmarkt te vergroten? Is dat genoeg om onze doelen te halen? Na twee boeiende inleidingen van twee innovatieve bedrijven, gaan we in deze workshop met deze vragen - en meer - aan de slag. Na afloop weet u hoe we bedrijven goed kunnen ondersteunen op weg naar de internationale markt.
Dit levert de sessie op: Een consistente vraag naar circulaire producten is absoluut noodzakelijk voor de ontwikkeling van een circulaire economie. Veel bedrijven kijken dan ook naar het buitenland. We willen bedrijven hierin zo goed mogelijk kunnen ondersteunen.
Titel: Op de stoel van de vergunningverlener
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Koen de Kruif (DCMR Milieudienst Rijnmond)
Arnoud Jonkers (DCMR Milieudienst Rijnmond)
Omschrijving: Veel ondernemers zijn gericht op het produceren van een of meer hoofdproducten. De restproducten zijn dan al snel afval, en moeten tegen vaak hoge kosten worden afgevoerd. Wellicht is het voor u ook mogelijk om de restproducten als product te presenteren en daarvoor een koper te vinden? Ga eens op de stoel van de vergunningverlener zitten en denk mee. In deze sessie verkennen we samen de mogelijkheden en kijken we hoe ver we kunnen komen.
Dit levert de sessie op: Elke ondernemer heeft te maken met regelgeving. Dat is in het geval van milieuregelgeving bedoeld om het milieu te beschermen. Met z'n allen beschermen we ook het milieu door minder materialen te gebruiken. In dit werkatelier verkennen we de mogelijkheden.
Titel: De zin en onzin van de deeleconomie
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Claire Giesen (C-Bèta)
Michiel van Wickeren (Modulo Milieustraten)
Omschrijving: Claire Giesen en Michiel van Wickeren zijn pioniers op het gebied van circulaire economie en consumentengoederen. Zij hebben zich vijf jaar lang gericht op het concept 'library of things': de Spullenier. Graag delen zij met u hun lessons learned: wat zijn valkuilen, welke samenwerkingen zijn belangrijk en hoe speelt consumentengedrag een rol? In deze interactieve masterclass zoomen we in op de psychologische aspecten van het 'hebben', kijken we naar de ontwikkeling van 'products as a service'-bedrijfsmodellen en gaan we in gesprek over de manieren waarop de toekomst van bezit kan worden gezien. En hebben we het over de zin en onzin van de deeleconomie.
Dit levert de sessie op: Gedrag en de verandering van gedrag speelt een grote rol in de transitie naar een circulaire economie. Vanuit onze praktijk delen we graag onze onze kennis. Daarnaast gaan wij als ervaringsdeskundigen in gesprek over de zin en onzin van de deeleconomie en 'products as a service'-modellen.
Titel: FLEET: circulaire economie voor techlovers
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Esther Kersten (Vanderlande)
Guus Frericks (HighTechXL)
Omschrijving: Het upgraden van kapitaalintensieve machines gedurende de gebruiksfase is een belangrijke pijler voor circulaire waardecreatie. Deze upgrades zorgen voor het verhogen van de prestaties van een product tijdens de gebruiksfase én voor het verlengen van de economische levensduur. Software, Internet of Things, kunstmatige intelligentie en slimme sensoren spelen de hoofdrol. Dit is circulaire economie voor techlovers! In deze sessie staat de case-studie FLEET van Vanderlande centraal. Bij FLEET is circulariteit integraal doorgevoerd. Een radicale innovatie: zowel als businessmodel als op technisch gebied.
Dit levert de sessie op: De Re-werkwoorden in de gebruiksfase dekken niet het volledige potentieel van de circulaire economie voor de (high-tech) maakindustrie. Met name voor kapitaalintensieve & kennisintensieve producten is het upgraden van de performance van producten in het veld (tijdens de gebruiksfase) een bijzonder belangrijk element van de circulaire economie.
Titel: Wel de lusten, niet de lasten
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Rick Veenendaal (Gispen)
Rob Keulemans (Gispen)
Omschrijving: Gispen kiest voor circulair ontwerpen - produceren en ondernemen - met als sleutelwoorden: hergebruik, waardebehoud en minder verbruik. Zo biedt het bedrijf haar klanten Furniture-as-a-Service (FaaS). Hierbij betalen klanten een maandelijkse bijdrage en retourneren het meubilair wanneer ze het niet meer nodig hebben. Dit leidt tot een reductie in materiaalgebruik en CO2-emissies, meer opbrengsten en veiligere materialenketen, lagere kosten voor een kantoorinrichting en meer flexibiliteit in een snel veranderende zakelijke omgeving. Meer weten over dit mooie voorbeeld waarbij consumenten investeren in hergebruik? Kom dan naar deze sessie!
Dit levert de sessie op: Het Gispen Furniture-as-a-Service model is een mooi voorbeeld van een werkend model waarbij consumenten niet nieuwe producten kopen maar investeren in hergebruik. En het langer in de keten houden van producten en onderdelen wordt gefaciliteerd.
Titel: Effectief circulair inkopen: een introductie
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Sara Rademaker (PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden)
Michiel Zijp (RIVM)
Sophie De Smet (Rijkswaterstaat)
Omschrijving: Inkopen is een van de krachtigste instrumenten om de markt en ketens uit te dagen duurzamer te worden. Bij circulair inkopen draagt de inkopende partij er zorg voor dat de producten of materialen aan het einde van de levens- of gebruiksduur opnieuw ingezet worden in een nieuwe gebruikscyclus. Dit spaart het milieu én vaak ook de portemonnee. In deze interactieve sessie van PIANOo, het RIVM en Rijkswaterstaat ondersteunen we de theorie over circulair inkopen met aansprekende praktijkvoorbeelden. Na afloop weet u wat circulair inkopen is, hoe u tot een circulair inkopen-strategie komt en hoe u het effect ervan in het hele inkoopproces meetbaar kan maken. Niet te missen dus!
Dit levert de sessie op: Via inkoop kunt u niet alleen zelf meer circulair worden, maar het is ook wetenschappelijk aangetoond een van de sterkste instrumenten die u beschikbaar heeft om de markt en uw keten uit te dagen duurzamer te worden
Titel: Hoe voorspel je de restlevensduur van beton?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Jeroen Kruithof (BTIC / TNO)
Omschrijving: Recente voorbeelden laten zien dat re-use van betonnen gebouwen mogelijk is. Bij bijvoorbeeld kunstwerken is dat minder eenvoudig, door intensief gebruik en de invloed van het weer. Door de variaties aan beton en veroudering, is er niet één soort ‘oud beton’. Bovendien zijn er kennislacunes over de zogenaamde faalmechanismen van beton zelf. Voor re-use is het beantwoorden van vragen omtrent restlevensduur cruciaal. Om de drempel voor grootschalig hergebruik te verlagen, moet er meer duidelijkheid komen over de veroudering van beton en het voorspellen van de restlevensduur. Het Bouw en Techniek Innovatie Centrum (BTIC) wil in nauwe samenwerking met het Betonakkoord vanaf 2020 onderzoeken hoe de betrouwbaarheid van restlevensduurvoorspellingen voor bestaande constructies kan worden verhoogd. Praat u mee?
Dit levert de sessie op: Materiaalveroudering betekent geen achteruitgang, maar verandering. Onafhankelijk van het materiaal en functie wil een gebruiker zekerheid dat het hergebruikte product voldoende betrouwbaar is. Inzicht in verschillende aanpakken over voorspelling van veroudering, de consequenties voor re-use en hoe eigenaren met bijhorende risico’s omgaan, kan inspirerend zijn voor andere vakgebieden.
Titel: Repurpose: kennis en kansen voor upcycling
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Inge Oskam (Hogeschool van Amsterdam)
Mark Lepelaar (Hogeschool van Amsterdam)
Omschrijving: Als producten niet meer geschikt zijn voor hergebruik of reparatie worden ze afgedankt en gerecycled. Daarbij gaat vaak veel waarde verloren.
Repurpose is een strategie die afgedankte producten of overtollige onderdelen een hoogwaardige herbestemming te geven, ook wel upcycling genoemd. Bij repurpose gaat de waarde die in productieproces of tijdens de gebruiksfase aan het materiaal is toegevoegd, niet verloren. Zo blijven bijvoorbeeld de unieke vorm, kleur of samenstelling van een voorwerp behouden in een nieuw product. Hierdoor staat repurpose hoger op de circulariteitsladder dan recycling.
Maar hoe doe je dat? Het ontwerpen en produceren vanuit een bestaand product of onderdeel is uitdagend. Onder meer vanwege de variatie in kwaliteit en beperkte of tijdelijke beschikbaarheid. Maar het biedt ook kansen, doordat je gebruik kunt maken van unieke eigenschappen of de herkomst van een product.
In dit werkatelier laten we zien wat repurpose kan betekenen aan de hand van recent onderzoek naar het herbestemmen van textiele reststromen, afvalhout en meubels.
Dit levert de sessie op: Repurpose is een onderbelichte strategie op de ladder van circulariteit, terwijl het veel kansen biedt voor het behoud van de waarde van reststromen. In dit werkatelier bieden we de deelnemers inspiratie en handvatten om met deze strategie aan de slag te gaan. Het meebrengen van een eigen case is mogelijk.
Titel: Dertien tips voor gedragsverandering
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Petra Kramer (Kantar, divisie Public)
Wicher Meinema (Kantar, divisie Public)
Omschrijving: Steeds meer Nederlanders kopen tweedehands goederen. Maar hoe kunnen we ervoor zorgen dat méér mensen dit váker gaan doen? Aan de hand van het onderzoek dat Kantar uitvoerde in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, gaan we in dit werkatelier op zoek naar technieken om het gewenste duurzame gedrag positief te beïnvloeden. Welke technieken hebben de grootste potentie? We geven meteen toe dat de heilige graal binnen de gedragsverandering niet bestaat. Daarom reflecteren we graag met u op wat in dit specifieke geval het beste werkt. Een circulaire economie ontstaat immers niet alleen vanuit (de productie van) duurzame producten, maar vooral vanuit duurzaam gedrag. Hoe we deze gedragsverandering tot stand brengen is een zeer inspirerende bezigheid waaraan iedereen zijn of haar steentje kan bijdragen.
Dit levert de sessie op: Circulaire economie ontstaat niet alleen vanuit (de productie van) duurzame producten, maar vooral ook vanuit duurzaam gedrag door producten te hergebruiken. Wij laten zien dat het komen tot deze gedragsverandering een zeer inspirerende bezigheid is waar iedereen zijn of haar steentje aan kan bijdragen.
Titel: Schiphol op weg naar een circulaire airport
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Lowi Vervoorn (Royal Schiphol Group)
Omschrijving: Royal Schiphol Group heeft de ambitie om in 2030 een zero waste airport te zijn. In deze boeiende sessie deelt Schiphol haar visie op de circulaire airport en vooral hoe zij daarnaartoe op weg is. We zoomen in op de wijze waarop dit traject in onze processen wordt verankerd. Daarnaast tonen we u voorbeelden van circulaire inkooptrajecten en de lessen die daaruit te leren zijn.
Dit levert de sessie op: Tijdens dit traject zijn we veel hobbels tegengekomen, maar hebben we ontzettend veel geleerd. Denk aan zaken als het creëren van intern draagvlak, de wijze van aanbesteden, impact op finance (interne budgetten) etc. Hoewel het concept zeker nog niet perfect is, kunnen anderen er hopelijk iets van leren.
Titel: Doe mee met de Alliantie SDG 12
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Karin van IJsselmuide (Nevi)
Kelly Ruigrok (Nationaal Duurzaamheids Instituut / GSES )
Omschrijving: Het 12e Duurzame Ontwikkelingsdoel (SDG 12) van de Verenigde Naties wil dat er in 2030 op wereldniveau het volume aan voedselafval per persoon met de helft is verminderd, zowel bij distributie als bij consumptie. Tegen 2020 al moet er een ecologisch verantwoord beheer komen van chemische producten en alle soorten afval gedurende hun hele levenscyclus. Circulariteit moet dus worden ingebed en verspilling moet worden voorkomen. Wat is daarvoor nodig? Bijvoorbeeld vooraf goed nadenken over de inkoop van producten en diensten, de eigen organisatie op orde hebben en ketens inzichtelijk en meetbaar maken. Dan is het mogelijk om een enorme positieve impact te genereren. In dit werkatelier gaan Karin van IJsselmuide, coördinator SDG 12 en Kelly Ruigrok van het Nationaal Duurzaamheid Instituut met u op interactieve wijze aan de slag om vervolgens na deze conferentie samen met u de Alliantie SDG 12 te vormen. We willen van ‘denken naar doen’! Doet u mee?
Dit levert de sessie op: We willen deelnemers bewust maken dat alle duurzaamheidsdoelen (SDG's) onder de wereldagenda van de Verenigde Naties vallen, dus ook de Circulaire Economie. Hierdoor staat CE niet op zichzelf maar is het met SDG 12 onderdeel van een internationale afspraak en standaard.
Titel: CE-transitie: leuk, makkelijk en effectief
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Lisa Broos (PHI Factory)
Sophie de Vocht (PHI Factory)
Omschrijving: Hoe zorg je ervoor dat mensen bewuster omgaan met producten en gaan bijdragen aan de circulaire economie? Er is niet één oplossing, want iedereen is verschillend. Wat wel zo is: mensen leren sneller als het leuk en makkelijk is. In deze interactieve workshop laten we zien hoe leren ‘leuk’ en ‘makkelijk’ kan zijn.
Allereerst beleeft u hoe u het ‘leuk’ maakt in de online serious game PHI Accelerator. U leert over circulaire economie, komt in actie en wisselt ideeën uit. U komt erachter dat het meenemen van collega's, buren, familie en vrienden in verduurzaming écht leuk, makkelijk en nuttig kan zijn. Daarnaast zoeken we uit hoe u het ‘makkelijker’ maakt om mensen mee te nemen in de transitie met behulp van onze acht verschillende duurzaamheidsprofielen. U komt er niet alleen achter wat u activeert, u krijgt ook inzicht in de verschillen tussen mensen en ontdekt hoe u het voor anderen gemakkelijker kan maken om bij te dragen aan een circulaire economie.
Dit levert de sessie op: Wij geloven dat de transitie naar een circulaire economie niet zozeer een technische of economische uitdaging is, maar een sociale uitdaging. Wij als mensen hebben de kracht om verduurzaming in gang te zetten. Onze tool PHI Accelerator laat mensen ontdekken dat de transitie leuk, makkelijk en effectief kan zijn.
Titel: Circulair inkopen: van woorden naar daden
Werkvorm: Masterclass
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Emile Barendregt (RebelGroup)
Ab Hoogesteger (Gemeente Rotterdam)
Omschrijving: De gemeente Rotterdam wil in 2030 circulair zijn. De aanbesteding van nieuwe ondergrondse afvalcontainers voor huishoudelijk afval bood een mooie kans om deze ambities in praktijk te brengen. En voor Rebel, die de aanbesteding begeleidde, was dit een mooie gelegenheid om circulair inkopen in praktijk te brengen.
Maar behalve circulair – met hergebruik van staal van oude containers – moest de nieuwe container ook nog eens ‘sociaal’ zijn, dat wil zeggen: gebouwd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En gemakkelijker te gebruiken door bewoners. En passen binnen het beschikbare budget...

Als gemeente wil Rotterdam weliswaar graag “launching customer” zijn voor de transitie naar een circulaire economie, maar hoe doe je dit als het product dat je wilt kopen niet eens bestaat? Om dit alles mogelijk te maken is samenwerking gezocht met nog vijf andere aanbestedende diensten (gemeenten en samenwerkingsverbanden van gemeenten).
En het is gelukt! In de masterclass hoor je de lessons learned en de impact hiermee die is bereikt.
Dit levert de sessie op: Wij geloven dat circulair inkopen de transitie naar een circulaire economie kan versnellen ,maar we zien ook zien dat er nog veel hobbels genomen moeten worden. Daarom delen wij graag onze ervaringen met andere organisaties die circulair willen inkopen, maar het lastig vinden dit goed van de grond te krijgen.
Titel: Kunststof recyclen is het nieuwe normaal
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Ingeborg Smeding (Wageningen Research)
Martijn Kerssen (OostNL)
Mireille Kinket (Polymer Science Park )
Mark-Olof Dirksen (Philips International B.V.)
Omschrijving: Kunststof producten zijn overal en worden over het algemeen zeer gewaardeerd. Kunststof is duurzaam en circulair, mits we het hergebruiken en recyclen. Dat gebeurt gelukkig steeds meer. Kennis en actie gaan hand in hand om de circulaire economie dichterbij te brengen. En ja, van kunststof zwerfafval moeten we af. Doet u mee? Deel uw gouden recycling-idee en leer van succes van anderen.
Dit levert de sessie op: De inzet van recyclaat (kunststof maalgoed, korrels en poeder uit recycling verkregen) is onderdeel van de uitvoeringsagenda van het Transitieteam Kunststoffen. Recycling van kunststof dient een algemeen belang, is goed voor gebruikers en bedrijven en draagt bij aan CO2-reductie en de circulaire economie. De ultieme win-win-win.
Titel: Het Museum van de Lineaire Economie in 2050
Werkvorm: Anders
Thema: Gebruiksfase
Sprekers: Jesse Hoffman (Universiteit Utrecht)
Inge Schrijver (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat )
Rosemarie Van der Laan (Universiteit Utrecht)
Koen Haer (Ministerie van Binnenlandse Zaken)
Tessa Rutgers (Universiteit Utrecht )
Omschrijving: We weten heel goed wat we niet meer willen: afval, CO2-uitstoot, uitputting van grondstoffen. Maar wat is de toekomst die we wel willen? Hoe wonen en bewegen we? Waar halen we plezier uit en hoe organiseren we de politiek en 'de economie'? En wat verliezen we samen met de lineaire economie? Op basis van toekomstverhalen van master-studenten reizen we naar mogelijke en wenselijke toekomsten in 2050. In gesprek met beleidsmakers, studenten en onderzoekers onderzoeken we de waarde van de verbeelding van de toekomst, en hoe die er uit kan zien voor de transitie naar een circulaire samenleving.

Deze sessie wordt georganiseerd door studenten en beleidsmakers die deze winter deelnamen aan de cursus 'Techniques of Futuring: A Mixed Classroom with Policymakers' van de Urban Futures Studio (Universiteit Utrecht). Deze sessie sluit aan op het Museum van de Lineaire Economie die wordt vertoond in de centrale hal. Het museum werd mede mogelijk gemaakt door het Rijksbreed programma Circulaire Economie, RAUM Utrecht en het Utrecht Sustainability Institute.
Dit levert de sessie op: inmiddels toegekend

Ontwerpfase

Titel: Preview: Business Model Template
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Jan Jonker (Radboud Universiteit Nijmegen)
Niels Faber (Hanze Hogeschool & Universiteit Groningen)
Omschrijving: Een circulaire economie vraagt om een nieuwe generatie businessmodellen. Onderzoekers Jan Jonker en Niels Faber hebben met een team van praktijkmensen en onderzoekers de afgelopen twee jaar gewerkt aan een Business Model Template (BMT) waarmee bedrijven én start-ups een businessmodel kunnen ontwikkelen waarin duurzaamheid, circulariteit en sociale betrokkenheid hand in hand gaan. Het template verschijnt in mei 2020 en zal als e-boek gratis beschikbaar zijn. In deze sessie vertellen de auteurs je alles over hun concrete aanpak die bestaat uit drie fasen. De crux van dit template zit in het stelselmatig werken en inzichtelijk maken van impact én meervoudige waardecreatie. Meer weten? Kom naar deze boeiende masterclass.
Dit levert de sessie op: Een circulaire economie realiseren brengt een organisatorische (transitie)opgave met zich mee. Die realiseren we in een bestaande economie, die gedreven wordt door businessmodellen. Die moeten anders worden, gericht op meervoudige waarde-creatie. Deze masterclass laat zien hoe dan kan. Praktisch, stap voor stap en concreet.
Titel: De natuur als inspirator
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Rob de Vrind (Duurzaam MBO)
Omschrijving: De natuur bestaat 100.000 keer langer dan de mensheid. Veel oplossingen en principes zijn eigenlijk al lang uitgedacht zonder dat wij het doorhebben. De natuur inspireert ons met werkwijzen, uitgangspunten, materialen en circulaire vaardigheden die ons de weg wijzen naar verduurzaming van de bouw. In deze masterclass leggen we de verbinding tussen biologie en de ecologie aan de ene kant en de bouw van de toekomst aan de andere kant. Denkt u mee?
Dit levert de sessie op: Deze masterclass geeft waardevolle inzichten die inspireren tot vernieuwing in de bouw.
Titel: Plastic voedselverpakking als grondstof: kan dat?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Han Meiberg (FiliGrade BV)
Omschrijving: Het bedrijf FiliGrade heeft zichtbare en onzichtbare digitale codes op verpakkingen ontwikkeld. Niet alleen informeren deze interactieve verpakkingen de consument beter over productinformatie, ook kan het een enorme verandering teweegbrengen in het verwerken van plastic verpakkingen. Hoe? We focussen hier op zogenaamde food-graded verpakkingen. Food-graded verpakkingen zijn opnieuw als grondstof te gebruiken voor food-toepassingen. Met onze code op elke verpakking zie je in één oogopslag of deze food-grade is of niet. Met deze oplossing kunnen we een enorme slag maken voor het hergebruik van plastic verpakkingen. Meer weten hoe we samen onze impact kunnen vergroten? Kom dan naar deze sessie!
Dit levert de sessie op: Op moment kunnen voedselverpakkingen niet opnieuw gerecycled worden tot een voedselverpakking. Met de digitale codes in de verpakking wordt de missing link voor het circulair gebruik van verpakkingen opgelost.
Titel: Vraag het aan de markt!
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: J den Hartog (Liander)
Erwin Moorman (Huisman Etech Experts BV)
Pieter Oosterhout (Pieter Oosterhout Bureau voor Architectuur BNA BV)
Omschrijving: Dat was best een spannend moment toen Liander aan de markt vroeg: ‘Ontwerp voor ons een energiedistributiegebouw en maak deze zo duurzaam als je durft’. Met bestaande technieken en materialen is er uiteindelijk een prachtig en aantoonbaar duurzaam gebouwd pand ontwikkeld. We vertellen u in deze sessie een verhaal over durf, het overwinnen van weerstand en het verleggen van mentale grenzen. Na afloop gaat u naar huis met tips over het meten van duurzaamheid en weet u precies wat er komt kijken bij het ontwerpen en bouwen van een duurzaam, bijzonder gebouw.
Dit levert de sessie op: Het is een inspirerend voorbeeld dat met bestaande technieken en materialen aantoonbaar duurzaam gebouwd kan worden. Project was een case binnen MVO Nederland Natuurlijk Kapitaal in Bouw, ondersteund door onder andere Bouwend Nederland en orde van registeraccountants.
Titel: Ander gedrag, andere rol
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Carola Wijdoogen (Sustainability University)
Omschrijving: De uitdagingen waar we voor staan zijn enorm. Om onze planeet te behouden, zullen we sneller onze economie circulair moeten inrichten. Bedrijven spelen een belangrijke rol in deze transitie. Nu komt het er dus op aan. Hoe gaan die bedrijven dat doen? In bedrijven werken mensen. Zij zijn degenen die hun gedrag moeten veranderen, die circulair moeten gaan werken. Anders dan zij gewend waren en waarschijnlijk anders dan waarvoor zij opgeleid zijn. Recent onderzoek van de Stichting Sustainability University onder duurzaamheidsprofessionals laat zien dat voor duurzame verandering andere rollen en competenties nodig zijn.
Als bedrijven de transitie willen versnellen, moet er geïnvesteerd worden in de opleiding en ontwikkeling van circulaire vaardigheden van medewerkers. In deze interactieve sessie vertellen we u wat circulaire rollen en competenties inhouden. U kunt hiermee morgen in uw eigen organisatie al aan de slag!
Dit levert de sessie op: Middels een interactieve werkvorm wisselen we uit wat circulaire rollen en competenties inhouden. Met het doel dat deelnemers dit in hun eigen ontwikkeling mee kunnen nemen en hierover in hun bedrijf of omgeving het gesprek kunnen aangaan.
Titel: Samen Tegen Voedselverspilling
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Toine Timmermans (Stichting SamenTegenVoedselverspilling)
Philip Den Ouden (Stichting SamenTegenVoedselverspilling)
Mariska Van Dalen (Lamb Weston / Meier)
Omschrijving: De stichting Samen Tegen Voedselverspilling (STV) zet zich in om voedselverspilling in Nederland in 2030 met 50 procent te verminderen. Dit betekent dat we jaarlijks 1 miljoen ton extra aan voedsel willen behouden binnen de voedselketen. De activiteiten van STV hebben al tot veel succes geleid. De hoeveelheid verspild voedsel door consumenten is gedaald van 41 kilo in 2016 naar 34,3 kilo in 2019. En er is een reductie behaald van 29 procent ten opzichte van 2013: een prestatie van wereldformaat. Het ecosysteem STV kent inmiddels zeventig organisaties die zijn aangesloten. Van start-ups tot MKB-bedrijven, van corporates tot toeleveranciers, van maatschappelijke organisaties tot bedrijfsleven. Door ons met elkaar te verbinden, versnellen we de beweging en bereiken we pure winst. Het heeft namelijk positieve impact op zowel economisch, ecologisch als sociaal vlak. Enkele betrokkenen bij STV delen in dit het debat hun ervaringen en schetsen u de uitdagingen waar we nog voor staan. Praat u mee?
Dit levert de sessie op: Voedselverspilling verminderen en het upcyclen van onvermijdbare reststromen via veevoer is een van de meest effectieve manieren om de circulaire economie in food een boost te geven. Daarnaast boek je hiermee maatschappelijke winst, ook in het tegengaan van klimaatverandering: 6 procent van GHG-emissie is gekoppeld aan produceren van verspild voedsel.
Titel: Zo maken we Pampus Duurzaam Zelfvoorzienend
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: René Dijkstra (Kirkman Company)
Sjoerd van Kempen (Kirkman Company)
Tom van Nouhuys (Stichting Forteiland Pampus)
Omschrijving: Pampus is het boegbeeld van de Stelling van Amsterdam. Het staat voor de uitdaging het entreegebouw en de nutsvoorzieningen te transformeren tot een duurzaam zelfvoorzienend systeem. Vroeger moest men op Pampus werken en leven met wat voorhanden was. Het werkte volgens slimme en simpele principes om niet meer energie, materialen en techniek in te zetten dan nodig. Deze principes zijn vandaag de dag nog steeds leidend op het eiland, en Pampus hoopt met de huidige plannen deze principes verder te kunnen uitdragen. Daarmee zal Pampus het eerste publieke erfgoed in Nederland worden dat zelfvoorzienend opereert, gebruikmakend van circulaire principes en zonder fossiele verbranding. In deze sessie gaan we terug naar het begin van Pampus Duurzaam Zelfvoorzienend: hoe is het tot stand gekomen en waar staan we nu? Maar vooral de uitdagingen en best practices krijgen een plek in dit verhaal.
Dit levert de sessie op: Pampus is een unieke, inspirerende casus waar veel partijen van kunnen leren. Uniek door de samenwerkingen tussen stakeholders om (in-kind) dit project te realiseren, door de brede en diverse financieringsmix, en de combinatie van verduurzaming en versterking van het bestaande cultureel erfgoed; en dat alles in een off-grid context.
Titel: Circulair bouwen en renoveren in de MRA
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Wouter van Twillert (C-creators)
Imme Groet (C-creators)
Merel Stolker (C-creators)
Guido Braam (C-creators )
Omschrijving: In het Bouwprogramma MRA dat zich richt op de de metropoolregio Amsterdam ligt de focus op begeleiding en uitvoering van grote, circulair iconische en/of opschaalbare projecten. We ontwikkelen gereedschap op basis vanuit de praktijkprojecten, de kennisagenda en de behoefte die er ligt. Dit gereedschap wordt steeds getoetst in nieuwe bouw- en ontwikkelopgaven met betrokken partijen uit de bouwindustrie. In de bouwprojecten hanteren we vier uitgangspunten: opschaling staat centraal, kennis maken we collectief, de circulaire lat willen we elk project verhogen en we verbinden en activeren relevante organisaties.

Deze sessie gaat specifiek in op het vraagstuk van circulair renoveren. In 2019 liep het traject 'Op weg naar een circulaire stad', waarin Amsterdamse woningcorporaties aan de slag gingen met de uitdagingen ten aanzien van renovatie van hun corporatiebezit. Deze ervaringen met dit traject zijn meegenomen in een handleiding circulair renoveren. Deze handleiding willen we graag met u toetsen en aanvullen. Uw actieve bijdrage stellen we dus zeer op prijs!

Dit levert de sessie op: In deze sessie staat inspiratie en informatie voorop. Hoe pak je circulair bouwen aan, wat zijn de struikelpunten en hoe kan je zelf starten?
Titel: Circulair: de nieuwe norm
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Boukje van Reijn (NEN - Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut)
André Jakobs (ABN AMRO)
Jos Beekwilder (Canon Production Printing)
Omschrijving: Een circulaire economie vraagt om een nieuwe manier van denken en van doen. En vraagt dus ook om duidelijkheid over onze aanpak: we hebben nieuwe afspraken, oftewel normen, nodig. Bijvoorbeeld over het spreken van dezelfde taal en over meetbaarheid. Daarnaast moeten voor alle partijen dezelfde afspraken gelden: een gelijk speelveld. Normen zijn breed gedragen afspraken die een oplossing bieden voor complexe vraagstukken. Die afspraken komen tot stand op basis van een transparant proces, waarin plaats is voor alle belanghebbenden en waarin iedere betrokkene een stem heeft. Aan de hand van twee actuele trajecten vertellen ABN Amro en Canon Production Printing welke impact de toepassing van normen op hun organisaties heeft. Hoe dragen die bij aan het realiseren van hun ambities in de transitie naar een circulaire economie? Daarna gaat u aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek over wat de transitie naar een circulaire economie nodig heeft op het gebied van afspraken. En hoe die te realiseren.
Dit levert de sessie op: Onze wereld functioneert op basis van afspraken. Vaak worden die afspraken pas gemist als ze ontbreken. Deze sessie maakt deelnemers bewust van het belang van goede afspraken die de transitie naar een circulaire economie ondersteunen. En wat dit voor hen kan betekenen en hoe ze kunnen bijdragen.
Titel: Van missie tot marktdialoog
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Maarten van Kesteren (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
Floris den Boer (PIANOo)
Richard Brabers (Gemeente Rotterdam)
Cuno van Geet (Rijkswaterstaat )
Omschrijving: Welke rol spelen opdrachtgevers bij het inkopen van duurzame oplossingen in de klimaattransitie en de circulaire economie? Overheden en private partijen vormen een belangrijke schakel in het uitdagen van de markt. Tegelijkertijd bieden ze ondernemers die duurzame oplossingen leveren, de kans hun producten af te zetten. Tijdens deze sessie laten we aan de hand van inspirerende praktijkvoorbeelden zien hoe opdrachtgevers gezamenlijk een concreet signaal aan de markt kunnen afgeven. Praat mee over welke uitdagingen publieke en private opdrachtgevers gezamenlijk kunnen oppakken, hoe zogenaamde publieke buyer-groups hier effectief aan kunnen bijdragen en welke vraagstukken we onderweg tegenkomen.
Dit levert de sessie op: Deze sessie laat zien wat mogelijk is. Daarnaast is het een kans voor ons om nieuwe ideeën op te doen voor beleidsontwikkeling. Bovendien prikkelen we aanwezigen in te zien dat door het inkopen van klimaatneutrale en circulaire oplossingen en tastbare bijdrage geleverd kan worden aan de maatschappelijke transities.
Titel: Icoonprojecten Transitieagenda Consumptiegoederen
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Aranka Dijkstra (TA Consumptiegoederen / Het Groene Brein)
Omschrijving: Geïnspireerd worden door de icoonprojecten die het afgelopen jaar zijn opgestart vanuit de Transitieagenda Consumptiegoederen? Anne-Marie Rakhorst presenteert in deze sessie de resultaten van icoonprojecten als Dutch Circular Textile Valley, Circulaire Ambachtscentra, pilots rondom Product-as-a-Service en E-commerce en het Nationaal Testcentrum Circulaire Plastics. Daarnaast lichten we de plannen voor het komend jaar toe. In deze sessie krijgt u alle gelegenheid om in groepen nader kennis te maken met de verschillende icoonprojecten. Voor al uw vragen en voor het leggen van nieuwe verbindingen. Ook is er de gelegenheid om nieuwe ideeën aan te dragen bij het transitieteam Consumptiegoederen voor het Uitvoeringsprogramma 2021. Komt u ook?
Dit levert de sessie op: De transitieagenda Consumptiegoederen is actief in verschillende sectoren: van circulair textiel tot plastic en van consumentengedrag tot product-as-a-service-verdienmodellen. Ons publiek is daarmee vrij breed en krijgen we niet gemakkelijk op één plek bijeen. Dit is een mooie laagdrempelige manier voor mensen om aan te haken bij onze activiteiten.
Titel: Een positieve voetafdruk
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Iris van Wanrooij (EMMA Safety Footwear)
Omschrijving: Een veiligheidsschoen die deels gemaakt is van hergebruikte materialen en waarvan die materialen ook nog eens worden gerecycled als de schoen is afgedankt: klinkt goed, maar hoe krijg je dat voor elkaar? Ooit begon EMMA Safety Footwear in Kerkrade als werkplaats voor invalide mijnwerkers. Nu stapt het bedrijf vol in de circulaire economie door veiligheidsschoenen te maken die je weer uit elkaar kunt halen en kunt hergebruiken. Daarnaast heeft EMMA de ambitie om de totale collectie circulair aan te bieden. Een veilige schoen, zonder verlies in kwaliteit of comfort, met een positieve im­pact op mensen en de planeet.
Dit levert de sessie op: EMMA maakt een veiligheidsschoen die je uit elkaar kunt halen en kunt hergebruiken. Het bedrijf wil anderen inspireren dezelfde weg in te slaan.
Titel: Circulair inkopen? De ladder op!
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Bernard Cino (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat)
Sara Rademaker (PIANOo)
Omschrijving: Wat betekenen de R-strategieën voor je organisatie als je circulair wilt inkopen? Wat is er bijvoorbeeld nodig bij de voorbereiding van een inkooptraject om te zorgen dat we hoger op de R-ladder komen? En wat gebeurt er zodra we in de contractfase zitten? Hoe borg je dat recyclebaar materiaal gerecycled wordt? En hoe zorg je ervoor dat spullen daadwerkelijk langer gebruikt worden? Over dergelijke vragen gaan we graag aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden met u in gesprek.
Dit levert de sessie op: Veel overheden willen heel graag circulair inkopen, maar er leven heel veel vragen over wat dit nu in de praktijk betekent.
Titel: Spoedcursus 'Veilig Circulair'
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Natascha Spanbroek (RIVM)
Susanne Waaijers - van der Loop (RIVM)
Juan Bakker (RIVM)
Omschrijving: Hoe voorkom je dat een circulaire oplossing van vandaag het probleem is voor morgen? Wanneer grondstoffen of producten opnieuw worden gebruikt, wil je dat veilig, gezond en duurzaam doen. Hergebruik en recycling zijn niet veilig als er gezondheids- of milieurisico’s ontstaan door blootstelling aan schadelijke stoffen. Maar potentieel schadelijke stoffen spelen ook een (soms onmisbare) rol in onze samenleving. Denk aan brandvertragers in meubilair en elektronica, kleurstoffen in textiel of de anti-aanbaklagen in pannen en weekmakers in plastics. Hoe gaan we om met deze stoffen als we afval opnieuw als grondstof inzetten en hoe voorkomen we risico’s bij een nieuw ontwerp? In dit kader lanceert het RIVM in de week van de circulaire economie het rapport 'Omgaan met zeer zorgwekkende stoffen in een circulaire economie'. Volg in deze sessie een spoedcursus ‘Veilig Circulair’. Vergroot je kennis over toxicologische risico’s, neem een kijkje in de praktijk en tot slot: neem je eigen voorbeeld mee en vraag om advies.
Dit levert de sessie op: Aandacht bij circulair is vooral gericht op materialen en producten in de keten houden, waarbij niet tot nauwelijks wordt getoetst op veilig, gezond en duurzaam. Bewustwording en handelingsperspectief zijn nodig om te zorgen dat de oplossingen van nu geen problemen worden in de toekomst.
Titel: Groene keuze? De retailer aan zet!
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Anja Overdiek (De Haagse Hogeschool)
Chris van Veldhuizen (TMO Fashion Business School)
Adriana Krawczyk (Hogeschool van Amsterdam)
Annigje Roest (NHL/Stenden)
Omschrijving: Zo'n 800.000 retailers komen via hun winkel of website dagelijks met Nederlandse consumenten in contact. Wat doen zij om hun klanten groenere keuzes te laten maken? Hoe circulair is hun aanbod? Hoe transparant en aantrekkelijk? Welke alternatieven ontwikkelen zij voor het kopen van producten? Vanuit het Retail Innovation Platform vertellen praktijkonderzoekers van Hogeschool Amsterdam, De Haagse Hogeschool, NHL/Stenden en TMO Fashion Business School over de stand van zaken in retailland, food en non-food. Samen met u brengen ze kansen en belemmeringen in kaart en maken vaart in richting van de circulaire retail.
Dit levert de sessie op: Deelnemers krijgen inspiratie uit deze workshop vanuit hun rol als consument, producent of beleidsmaker. Welke kansen zien zij voor een meer circulaire retail? Wat vraagt deze CE-transitie van producenten, handel en beleid?
Titel: CIRCO versterkt
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Pepijn Duijvestein (Dr2 New Economy)
Iris Grobben (CIRCO)
Jos Mulder (Provincie Overijssel)
Jeroen Hinfelaar (CIRCO)
Pieter Van Os (CIRCO)
Omschrijving: Met het Grondstoffenakkoord en de (regionale) Transitieagenda’s werken we in Nederland naar een circulaire economie. Alle provincies en veel gemeenten zetten flinke stappen met betrekking tot circulaire economie. Vanuit deze (decentrale) overheden zijn er tal van beleidsdoelstellingen geformuleerd om de circulaire economie aan te jagen. Dit kunnen doelstellingen zijn op het gebied van materiaalreductie, CO2-besparing, de inzet van biobased materialen of doelstellingen die gericht zijn op bepaalde sectoren, zoals de bouw, kunststoffen of consumentengoederen. De CIRCO-methodiek kan als instrument worden ingezet om deze beleidsdoelstellingen te behalen. CIRCO helpt bedrijven met het ontwikkelen van een circulaire propositie, met als doel ‘langer dan gemiddeld gebruik’ en levensduurverlenging. Door de CIRCO-methodiek in de regio in te zetten, krijgen bedrijven concrete handvatten voor circulair ondernemen en dragen zij direct bij aan het realiseren van de beleidsdoelstellingen van de regio. In deze sessie gaan we dieper in op de kansen die CIRCO biedt voor ondernemers in uw regio en op welke manier CIRCO als instrument kan worden ingezet om beleidsdoelstellingen te behalen. Wees er dus bij!
Dit levert de sessie op: Om grotere impact te realiseren, is het waardevol om met verschillende regio’s gezamenlijk in gesprek te gaan over de inzet van CIRCO om beleidsdoelstellingen te behalen. Tijdens de sessie komen de volgende onderdelen aan bod: kruisbestuivingen provinciale agenda 2020, regionale samenwerking op provincie-overstijgende vraagstukken, lokale en regionale netwerkpartners.
Titel: Krachten bundelen in de regio
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Heleentje Swart (SPARK | Circulair Friesland)
Tobias Strating (Circulair Friesland)
Sven Jurgens (Circulair Friesland)
Omschrijving: Circulair Friesland is een vereniging met ongeveer honderd leden, die bottom-up is ontstaan. Een team aanjagers helpt de aangesloten bedrijven, overheden en kennisinstellingen om concrete projecten te ontwikkelen: samen leren we al doende hoe we de circulaire economie in de regio vorm kunnen geven.
Tijdens dit werkatelier leggen twee van onze aanjagers uit hoe wij werken, onder andere aan de hand van zeven ontwerpprincipes. Daarnaast gaan we graag met u in gesprek over de goede voorbeelden en initiatieven in úw regio: hoe kunnen we onze ervaringen delen en met elkaar de circulaire economie in Nederland versnellen?
Dit levert de sessie op: Ons werkatelier wil de dialoog stimuleren hoe we van elkaar kunnen leren. Wat gebeurt er in andere regio's en wat gebeurt er in Friesland? Hoe kunnen we elkaars sterke punten delen?
Titel: Ontwerpend onderzoek naar de circulaire stad Rotterdam
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Maarten Nypels (Gemeente Rotterdam)
Ester van de Wiel (Studio Ester van de Wiel / RE - source)
Omschrijving: Het ontwerpend onderzoek RE-source brengt stedelijke reststromen in kaart, om ze daarna in te zetten als bron voor circulair denken, doen en leren. RE-source maakt inzichtelijk hoe systemen, locaties, producten en materialen die nodig zijn voor een circulaire stad eruit kunnen zien. Daarnaast ontwerpt het strategieën om stedelijke reststromen om te zetten in een bron waaruit telkens opnieuw kan worden geput. Door de stad Rotterdam en het onderliggende gemeentelijke systeem te analyseren, probeert RE-source inzicht te krijgen in de werkwijze van het beheren en onderhouden van de buitenruimte en de bijbehorende materiaalstromen. RE-source onderzoekt welke fasen er zijn, wat de gebruikte routes en welke menselijke en niet-menselijke actoren – zoals plekken, betrokken burgers en vakmensen, gereedschappen, voertuigen en regels – daarin een rol spelen. Deze andere wijze van denken en doen delen we graag met u in een interactief gesprek.
Dit levert de sessie op: RE-source weet een ingewikkeld thema een aantrekkelijke speelsheid te geven. RE-source is samenwerking van het hoogste niveau. Het project heeft een rijkheid die recht doet aan de complexiteit van het onderwerp circulariteit, van toegankelijke projecten op straatniveau tot academische toepassingen.
Titel: Hoe meet je circulariteit van verpakkingen?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Niels van Marle (Kennisinstituut Duurzaam Verpakken)
Karen van de Stadt (Kennisinstituut Duurzaam Verpakken)
Omschrijving: Bedrijven en overheden hebben hoge ambities om verpakkingen te verduurzamen. Ze stellen doelen voor 100% recyclebare verpakkingen, hergebruik en vermindering van verpakkingsmateriaal. Deze doelstellingen dragen bij aan de circulaire economie, maar wat kunnen het bedrijfsleven en de overheid doen om deze doelstellingen ook daadwerkelijk te behalen? En hoe verhouden deze circulaire ambities zich tot de impact op het milieu en de R-ladder? Het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken ontwikkelde het Circularity Compass. Deze tool helpt om keuzes te maken bij het ontwerp van verpakkingen én geeft inzicht in de gevolgen van deze keuzes ten aanzien van de recyclebaarheid, circulariteit en milieu-impact. Tijdens deze masterclass gaan wij in gesprek over de dilemma’s en kansen van circulair verpakken.
Dit levert de sessie op: Het Circularity Compass geeft bedrijven inzicht in de circulariteit van verpakkingen. Daarnaast maakt deze masterclass uitdagingen en kansen zichtbaar voor alle ketenpartijen, van overheden tot consumenten en van afvalverwerkers tot verpakkingsproducenten. De masterclass biedt concrete handvatten om verdere stappen te zetten naar een circulaire economie.
Titel: Vakmensen van de toekomst
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Daan de Kruijf (Coöperatie Leren voor Morgen)
Giuseppe van der Helm (Coöperatie Leren voor Morgen)
Omschrijving: Welke vaardigheden zijn nodig in de transitie naar een circulaire economie? Wat moeten toekomstige vakmensen leren om de transitie vorm te geven in het gekozen werkveld? En hoe passen we het beroepsonderwijs aan op deze uitdaging? Met het Circular Skills-programma werkt de Coöperatie Leren voor Morgen in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan het beantwoorden van deze vragen. Tijdens de sessie gaan we graag met u in gesprek over de benodigde kennis en capaciteit om de circulaire economie te verwezenlijken en welke scholing daarvoor nodig is.
Dit levert de sessie op: De juiste (bij)scholing is cruciaal in de transitie naar een circulaire economie. Alleen door te bouwen aan voldoende capaciteit, voorkomen we dat er een gat valt op de arbeidsmarkt en zorgen we voor voldoende, betekenisvol werk van goede kwaliteit.
Titel: Zuid-Houtland: biobased (ver)bouwen in Zuid-Holland
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Gert-Willem van Mourik (Provincie Zuid-Holland)
Philomene van der Vliet (BOOM landscape)
Omschrijving: De provincie Zuid-Holland staat voor flinke uitdagingen. Zo ligt er een grote woningbouwopgave voor de komende jaren. Daarnaast spelen kwesties als bodemdaling en het verlies van biodiversiteit. Verder zorgt extremer weer de laatste jaren voor droge zomers, dus het belang van waterberging neemt toe. Door in te zetten op het verbouwen van biobased materialen voor de bouw – denk aan houtbouw en de verwerking van producten van natte teelt – kan de provincie uitdagingen vanuit circulair perspectief aanpakken.
Concreet betekent dat een miljoen bomen erbij in Zuid-Holland. De komende vijf jaar. Waar dat maakt (nog) niet uit; zolang ze er maar komen. Want bomen slaan CO2 op tijdens hun groeiperiode en zetten dit om in hout. Wanneer het hout als bouwmateriaal wordt gebruikt, fungeren woningen als opslagplaatsen van CO2. Het verkennend onderzoek Zuid-Houtland poogt een eerste antwoord te geven op de vraag in hoeverre de woningbouwopgave ingevuld kan worden met houtbouw van bomen uit de regio. Dit kan verder aangevuld worden met riet, lisdodde, veenmos, eendenkroos en andere natte teelten.
Dit levert de sessie op: Elders in Europa zijn houten woningen al een vertrouwd verschijnsel. Maar in Nederland staat het biobased bouwen nog in de kinderschoenen. Deze masterclass zorgt ervoor dat je anders gaat denken over het bouwproces, hoe we woningen eigenlijk moeten bouwen en wat dat regionaal betekent.
Titel: Circulaire maakindustrie: aan het werk!
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Fried Kaanen (Koninklijke Metaalunie)
Harald Tepper (Philips)
Mathieu Sueters (Management consulting)
Omschrijving: In het uitvoeringsprogramma ‘Circulaire Maakindustrie’ werken zes teams aan het versnellen van de CE-transitie in de maakindustrie. Welke teams zijn er?
1. Realisatie: werkt aan een urban mining-investeringsproject;
2. Kennisintegratie: werkt aan een circulair product-paspoort ICT devices;
3. Verbreding: interesseert en activeert ondernemers;
4. Kennis Innovatie Agenda: onderzoekt benutting van processen chemische recycling voor de terugwinning van kunststoffen en metalen;
5. Regieteam: organiseert de randvoorwaarden voor de bredere opschaling;
6. Nederlands Strategisch Platform: benut de Europese aandacht voor elektronica in de EU Green Deal om Nederlandse voorstellen over koers en inhoud onder de aandacht te brengen in Brussel.

In deze sessie zoomen we in op de laatste casus, ‘elektronica’. We lichten onze werkwijze toe en zijn heel benieuwd wat u daarvan vindt. Bereid u dus voor op een interactieve sessie!
Dit levert de sessie op: Deze interactieve sessie is relevant voor alle aanwezigen.
Titel: Circulair contractmanagement: wat werkt?
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Esther Heijink (Arcadis)
Wouter Huurman (Arcadis)
David Thelen (Arcadis)
Cécile Van Oppen (Copper 8)
Omschrijving: Arcadis en Copper8 dagen u uit voor een spannend debat over de grootste knelpunten en uitdagingen rondom circulair inkopen en aanbesteden. Aan de hand van vijf stellingen signaleren we de meest voorkomende barrières en verkennen we samen de mogelijke oplossingsrichtingen. Na afloop weet u beter hoe we elkaar verder kunnen helpen en zo de circulaire transitie succesvol kunnen maken.
Dit levert de sessie op: Na afloop weten deelnemers welke oplossingesrichtingen succesvol zijn.
Titel: Hout als kans in de grond-, weg- en watersector
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Jeroen Nagel (Rijkswaterstaat)
Eric de Munck (Centrum Hout)
Zinzi Stasse (Twijnstra Gudde)
Omschrijving: Over hout heersen nog steeds hardnekkige vooroordelen. Dat we door hout te gebruiken de tropische bossen ermee om zeep helpen bijvoorbeeld. Maar hout is juist een duurzaam alternatief. Doordat je geld verdient met die ene boom, kan de rest van het bos blijven staan en wordt het niet volledig gekapt voor de teelt van bijvoorbeeld soja. In 2018 verkende Rijkswaterstaat samen met álle actoren in de houtketen de mogelijkheden. Hout en houtproducten zijn voor de grond, weg- en watersector laaghangend fruit als het gaat om het halen van klimaat- en circulariteitsdoelstellingen. In een programmaplan zijn vervolgens afspraken gemaakt over de communicatie over het gebruik van hout en imagoverbetering. Ook is afgesproken om gezamenlijk te investeren in kennis en onderzoek.
Verschillende kennisvragen zijn al opgepakt, zoals het ontwerpen van een verkeersbrug van hout, het uitvoeren van levenscyclusanalyses van houtproducten, onderzoek naar een ‘houtretoursysteem’ en de update van het handboek ‘duurzaam detailleren met hout’.
De ketenpartners werken ook aan toepassingsmogelijkheden van houtinnovaties en het creëren van test- en toepassingsruimten in bepaalde gebieden. Een voorbeeld is het launching customer-project van Rijkswaterstaat voor circulair wegmeubilair. Daarbij zijn geluidsschermen, portalen en geleiderails kansrijke categorieën.
Dit levert de sessie op: De samenwerking met stakeholders willen we begin 2020 bekrachtigen. De Nationale Conferentie Circulaire Economie is daarvoor het ideale podium. Het laat anderen zien hoe er wordt samengewerkt in de sector en met welk doel.
Titel: Consument, lever je product in!
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Flora Poppelaars (TU Delft / Partners for Innovation)
Omschrijving: Om consumentenproducten te hergebruiken, reviseren of recyclen, moeten gebruikers ze inleveren. En dat valt nog niet altijd mee. Zo belanden de meeste smartphones nog in een vergeet-la, want ‘je weet maar nooit’. En ja, er worden oplossingen aangeboden om ze in te leveren, maar in de ogen van gebruikers zijn die nog geen vanzelfsprekend eindpunt voor telefoons. Als we het hebben over de afdankfase in een circulaire economie, ligt de focus vaak op technische aspecten zoals retourlogistiek en materiaaloplossingen. Voor bedrijven en organisaties zijn er weinig handvatten om gebruikers zover te krijgen dat zij hun producten inleveren. Tijdens deze masterclass kruipt u in de hoofden van de gebruikers. Hoe ervaren zij de afdankfase? Wat kunnen wij ervan leren? Na deze masterclass weet u wat het besluitvormingsproces is van gebruikers tijdens de afdankfase, wat de beïnvloedende factoren zijn en wat voor concrete principes u kunt volgen om een waardevolle afdankervaring te ontwerpen voor gebruikers.
Dit levert de sessie op: De gebruikerskring voor technologische producten zoals smartphones is lastig te sluiten. In deze masterclass krijg je nieuwe wetenschappelijke kennis op een toegankelijke en levendige wijze wetenschappelijke inzichten aangereikt met daarbij concrete middelen aan om de gebruikerskring te sluiten. Zo kan je gebruikers leiden naar inzamelingsoplossingen.
Titel: Het eerste circulaire viaduct
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Rob Valk (Rijkswaterstaat)
Kees Quartel (Consolis Spanbeton)
Bram van den Heuvel (Rijkswaterstaat)
Omschrijving: De bouw biedt heel veel mogelijkheden om te verduurzamen. Neem nu dit voorbeeld. In 2019 is het eerste betonnen circulair viaduct van Nederland getest en daarna succesvol gedemonteerd tot losse elementen. Rijkswaterstaat realiseerde dit viaduct in samenwerking met aannemer Van Hattum en Blankevoort en prefab-bouwer Consolis Spanbeton. Het dek van het circulair viaduct bestaat uit veertig betonnen elementen en kan volledig en ongeschonden worden gedemonteerd, verplaatst en op een nieuwe locatie worden herbouwd. Zo is er geen afval, zijn er geen nieuwe grondstoffen nodig en worden gebruikte grondstoffen op de meest hoogwaardige manier opnieuw benut. Daarnaast heeft een Open Leeromgeving Circulaire Viaducten en Bruggen plaatsgevonden. Tijdens deze masterclass lichten we dit project vanuit alle perspectieven toe en presenteren we de belangrijkste resultaten en inzichten. Van techniek tot samenwerkingsvorm: we delen graag met u onze ervaringen!
Dit levert de sessie op: Het viaduct is een van de eerste voorbeelden in de infrastructuursector waarbij een innovatief circulair ontwerp ook daadwerkelijk gebouwd is. We maken onze de verworven inzichten en lessen graag openbaar. Zowel inhoudelijk als qua samenwerking is er veel van te leren.
Titel: Regionale circulaire samenwerking in de praktijk
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Klaske Kruk (Circularities)
Petra Bakker (Rijkswaterstaat)
Josja Veraart (Alliantie Cirkelregio Utrecht)
Heleentje Swart (Vereniging Circulair Friesland)
Marc Maassen (Regio Gooi en Vechtstreek)
Omschrijving: Regionale samenwerking wordt vaak gezien als dé oplossing voor een meer circulaire economie. Budgetten kunnen worden gebundeld en niet iedereen hoeft zelf het wiel uit te vinden. En samenwerking kan inderdaad veel opleveren. Maar dat gaat in de praktijk lang niet altijd vanzelf. Tijdens de Regiodagen CE-aanpak eind 2019 voor decentrale overheden (vijf regionale bijeenkomsten, georganiseerd door Rijkswaterstaat en de organisatie Circularities) kwamen we erachter dat er nog veel vragen zijn over hoe je tot een effectieve samenwerking mét de gewenste circulaire resultaten komt.

In deze sessie gaan we in gesprek met vertegenwoordigers van drie regionale circulaire samenwerkingen: Heleentje Swart (Vereniging Circulair Friesland), Josja Veraart (Alliantie Cirkelregio Utrecht) en Marc Maassen (Regio Gooi en Vechtstreek). Ieder met een eigen aanpak, successen en uitdagingen. Aan de hand van scherpe stellingen nemen we de voor- en nadelen van verschillende aanpakken onder de loep. Na afloop gaat u naar huis met concrete handvatten en tips om in uw eigen regio (nog) succesvol(ler) samen te werken.
Dit levert de sessie op: Aan de hand van stellingen zetten we de discussie op scherp en gaan we de diepte in op de uitdagingen en succesfactoren. We zorgen ervoor dat het publiek met concrete handvatten en tips naar huis gaat om in de eigen regio een succesvolle samenwerking op te zetten.
Titel: Kennisquiz: wat zijn de meest gemaakte denkfouten?
Werkvorm: Anders
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Klaske Kruk (Circularities)
Petra Bakker (Rijkswaterstaat)
Omschrijving: Spijker in een half uurtje uw kennis over circulaire economie bij. Doe mee aan deze interactieve en leerzame kennisquiz waarin veel voorkomende denkfouten over de circulaire economie aan bod komen. U komt erachter hoe het wel zit!
- Waarom kan een klein land als Nederland wel impact maken in de circulaire economie?
- Waarom werkt de benadering 'afval is grondstof' soms juist averechts?
- Waarom is het onnodig dat circulaire economie concurreert met andere opgaven zoals de energie- en klimaattransitie?

Na afloop van de quiz is uw kennis weer helemaal up to date. Makkelijk is de quiz niet, dus wie durft? De winnaar wint een fantastische circulaire prijs.
Dit levert de sessie op: Deelnemers aan het congres kunnen op een laagdrempelige manier hun kennis over circulaire economie bijspijkeren.
Titel: In debat over biobased kunststoffen
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Stephan Roest (Corbion)
Sanne Verhoeven (Corbion)
Jelmer Vierstra (Natuur&Milieu)
Erik De Ruijter (NRK)
Omschrijving: Het transitieteam ‘Kunststoffen’ heeft de afgelopen jaren gewerkt aan het Actieplan Biobased Kunststoffen, om de productie van kunststoffen geheel te kunnen ontkoppelen van het gebruik van fossiele grondstoffen. Het actieplan bevat concrete acties van industrie en overheid om het aandeel biobased kunststoffen in de Nederlandse economie aanzienlijk te vergroten. Omdat er veel onduidelijkheid, onbekendheid en zorgen bestaan over het juist toepassen van biobased kunststoffen als alternatief voor fossiele kunststoffen, lopen de opvattingen en wenselijkheid ervan ook sterk uiteen. Hoeveel duurzamer zijn biobased kunststoffen? Waarom worden ze nog niet breder toegepast? En hoe gaan we het gebruik laten toenemen? Allemaal vragen waarover we in deze sessie vanuit het perspectief van de NGO (Natuur & Milieu), de kunststofbranche (NRK) en een biobased producent (Corbion) samen met u in debat gaan. Praat u mee?
Dit levert de sessie op: Bij de transitie naar een circulaire economie is een ontkoppeling van de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen cruciaal. Biobased kunststoffen kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Zowel toepassers, producenten en gebruikers/consumenten komen hiermee in aanraking of kunnen een rol spelen in deze transitie.
Titel: Welk beleid helpt ons hoger op de R-ladder?
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Inge Luyten (Recycling Netwerk Benelux)
Suze Govers (Recycling Netwerk Benelux)
Omschrijving: Veertig jaar geleden diende Tweede Kamerlid Ad Lansink een motie in voor een betere omgang met afval- en grondstoffen. Inmiddels is de ‘Ladder van Lansink’ de hoeksteen van het Europese afvalbeleid. In de praktijk heeft het beleid zich de afgelopen decennia vooral geconcentreerd op het voorkomen van storten en het stimuleren van het recyclen van afval. Preventie en hergebruik worden wel als prioriteit benoemd, maar is hiervoor amper ondersteunend (overheids)beleid. Zonde, want overheidsbeleid speelt een belangrijke rol in het hoger op de R-ladder komen van de samenleving. Praat u mee over hoe we dit kunnen veranderen?
Dit levert de sessie op: Overheidsbeleid speelt een belangrijke rol in het hoger op de R-ladder komen van de samenleving. Dit onderwerp wordt in transitiegesprekken nog vaak onderbelicht. Met deze sessie begeven we ons op nieuw terrein. We denken dat het belangrijk is om breed te inventariseren welk soort beleidskaders nu echt nodig zijn.
Titel: Circulair: kan dat alleen in de stad?
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Ilia Neudecker (Foxgloves Advies / LEADER Holland-Rijnland)
Kees van Kampen (De Groene Bollenschuur)
Sebastiaan Bos (Kievit.)
Theo van Leeuwen (LEADER Holland-Rijnland)
Anne-Marie van Dam (LEADER Holland-Rijnland)
Omschrijving: Circulaire economie gaat vandaag de dag meestal over de stad. In dit werkatelier delen we onze ervaringen met circulaire economie op het platteland. We laten zien dat het platteland meer is dan het gebied waar ons voedsel wordt verbouwd of het groen waar burgers uit de stad ontspanning zoeken. De verbinding tussen stad en platteland is op veel meer vlakken belangrijk: sociaal, economisch, cultureel, demografisch. Circulaire economie op het platteland is daarom ook (veel) meer dan kringlooplandbouw. Het gaat over herbestemming, functieverbreding, kringlopen sluiten tussen stad en land, sector-overstijgende samenwerking en toerisme en recreatie. In deze sessie nemen we u mee naar voorbeelden uit de praktijk, waarbij we focussen op kleinschalige, innovatieve, circulaire, her-/ver-/nieuwbouw. Uitgevoerd door mensen met ambitie, die het avontuur aangaan en op zoek gaan naar concepten, materialen, partners, processen en verdienmodellen. Hopelijk inspireren de voorbeelden u om zelf een casus in te brengen en deze uit te werken tot een kansrijk project.
Dit levert de sessie op: Een substantieel deel van het MKB bevindt zich op het platteland. De innovaties die daar plaatsvinden op het gebied van CE brengen nieuw elan op het platteland en kunnen ook initiatieven in de stad inspireren. Ook krijgt het beeld dat de stedeling heeft van het platteland zo een positieve impuls.
Titel: Liggen we op koers?
Werkvorm: Masterclass
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Elmer Rietveld (TNO)
Ton Bastein (TNO)
Omschrijving: In de veelgeciteerde studie van TNO in 2013 werd voor Nederland een jaarlijkse toename van € 7,3 miljard aan toegevoegde waarde geraamd door circulaire activiteiten. Wat is daarvan waar? In de onlangs verschenen opvolger van deze studie kijken we hoe de circulaire economie zich de afgelopen zes jaar heeft ontwikkeld. En we blikken vooruit naar de komende zes jaar: wat zijn prioriteiten? Topprioriteit: het organiseren van betere publieke data die overheden in staat stellen om bedrijven en consumenten grote stappen op circulair gebied te laten zetten. We kunnen optimistisch zijn over ondernemerschap en technologie, maar lukt het ook om maatregelen te ondersteunen die pijnlijk of dwingend zijn? Lukt het ons om op grote schaal markten te creëren voor circulaire producten? En waarom is waardenbehoud belangrijker dan het sluiten van kringlopen? Over deze vragen gaan we graag met u in gesprek.
Dit levert de sessie op: In 2013 droeg de TNO-studie bij aan het serieus nemen van de circulaire economie in Nederland. De TNO-studie van 2019 duidt de politieke urgentie van de circulaire economie in de komende jaren en hoe deze urgentie kan worden omgezet in actie.
Titel: De zin en onzin van kunststoffen
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Ingeborg Gort (Partners for Innovation)
Martin van Dord (NRK)
Omschrijving: Onze samenleving kan niet meer zonder kunststoffen. Kunststoffen bieden zoveel voordelen dat we er ongelofelijk veel gebruik van zijn gaan maken. Ze bieden comfort, bescherming, hygiëne en nog veel meer. Maar het gebruik van kunststoffen heeft een keerzijde wanneer we ze niet goed gebruiken of niet op de juiste manier (kunnen) afdanken. Het voordeel dat kunststoffen nauwelijks afbreken slaat om in een groot nadeel als ze in onze natuur gaan rondzwerven. Vraag is dus: tot wanneer wegen de voordelen van de toepassing van kunststof nog op tegen de nadelen? Aan de hand van aansprekende voorbeelden gaan we daarover in debat met sprekers en de zaal. Onderwerp van gesprek zijn met name verpakkingen en consumptiegoederen. Hierbij bespreken we voorbeelden waarbij kunststof vervangen is door een ander materiaal en andersom. Daarbij komen de thema’s ‘Re-fuse, Re-think en Re-duce’ zeker aan bod.
Dit levert de sessie op: Of een kunststof wel of niet gebruikt moet worden, hangt af van de specifieke toepassing of situatie. Dit vergt kennis van de gebruikssituatie en van de levenscyclus van het product binnen het systeem. Tijdens deze sessie belichten we het gebruik van kunststof van diverse kanten.
Titel: Spelenderwijs naar een circulaire economie
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Ruben Hillenius (YSE)
Erwin Fijt (YSE)
Rens Schoorlemmer (YSE)
Eline de Leeuw (YSE)
Roos Janssen (YSE)
Omschrijving: Er is een groeiend gevoel van urgentie bij organisaties om bij te dragen aan de transitie naar een meer circulair ingerichte samenleving. Toch is circulariteit voor velen nog een onbekend en weinig tastbaar onderwerp. Wat betekent circulariteit voor u en uw organisatie? Wat valt er te leren van andere organisaties? Deze vragen komen terug in deze innovatieve en interactieve workshop. Door middel van een creatief spel met aansprekende opdrachten en dilemma’s gaan we op zoek naar praktische aanknopingspunten. Onder begeleiding van vijf ervaren spelleiders gaan we aan de slag om ons bewust te worden van de kansen en uitdagingen die een circulaire bedrijfsvoering uw organisatie of afdeling kan bieden. Tijdens deze serious game vertalen we kansen naar ideeën die u gelijk in de praktijk kunt toepassen. Door gezamenlijk en speels te werken zet u op een creatieve manier concrete eerste stappen richting een circulaire bedrijfsvoering. Van praten naar doen!
Dit levert de sessie op: Het competitieve en creatieve karakter van deze workshop zorgt voor veel positieve energie en enthousiasme om direct aan de slag gaan. De verschillende perspectieven uit verschillende achtergronden zorgen voor ideeën waar je in een vergadering niet snel op zou komen. Misschien levert het zelfs interessante samenwerkingspartners op.
Titel: No Story, No Glory
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Theo Hendriks (Theo Hendriks Corporate Storytelling)
Omschrijving: De circulaire economie zit barstensvol goede verhalen. Maar hoe vertel je ze zo dat ze richting geven, inspireren en boeien? Alleen dan wek je het circulaire streven op tot een tot de verbeelding sprekende manier tot leven. In dit werkatelier storytelling maken de deelnemers kort kennis met de kracht van verhalen, én krijgen ze de mogelijkheid het pas geschreven verhaal over de ambities in de circulaire economie verder aan te scherpen.
Dit levert de sessie op: Het vertellen van tot de verbeelding sprekende verhalen is een belangrijke vaardigheid bij het ontwikkelen van de circulaire economie.
Titel: Circulair bouwen vanuit vier perspectieven
Werkvorm: Debat
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Irma Thijssen (RVO)
Elphi Nelissen (Transitieteam Circulaire Bouweconomie)
Fred Schoorl (BNA)
Crystal Ririassa (Rijksvastgoedbedrijf)
Frederieke Knopperts (Rijkswaterstaat)
Menno Rubbens (Cepezedprojects B.V.)
N. Ruijter (NVTB)
S. van Hoof (VolkerWessels)
Omschrijving: De Transitieagenda Circulaire Bouweconomie is erop gericht om de gehele bebouwde omgeving voor 2050 circulair te maken. Dit is een enorme opgave, die de bouw- en GWW-sector uiteindelijk fundamenteel zal veranderen. Circulair ontwerpen en nieuwe vormen van samenwerking tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers en binnen de keten zijn cruciaal om de ambities te realiseren. Deze sessie start met een korte inleiding van Elphi Nelissen, voorzitter Transitieteam CBE en hoogleraar aan de TU Eindhoven, over het Uitvoeringsprogramma 2020 van het Nationaal Transitieteam Circulaire Bouweconomie. Daarna volgt een interactief deel met pitches, stellingen en een forumdiscussie vanuit vier invalshoeken: die van opdrachtgevers, ontwerpers, bouwers en toeleveranciers. Circulair ontwerpen staat centraal, maar in de discussie komen ook onderwerpen aan de orde als circulair uitvragen, de R-ladder strategie, milieuprestaties, MilieuPrestatie Gebouwen en Materialenpaspoorten.
Dit levert de sessie op: In opdracht van het kabinet werkt het Transitieteam Circulaire Bouweconomie werkt aan 100 procent circulair bouwen in 2050. Het betreft een samenwerking tussen overheden, markt en kennisinstellingen, en is onderdeel van De Bouwagenda.
Titel: Circulaire economie: wat is het doel?
Werkvorm: Werkatelier
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Anne Gerdien Prins (PBL)
Aldert Hanemaaijer (PBL)
Harald Tepper (Philips)
Omschrijving: Circulaire economie is een mooi concept. Veel mensen halen er inspiratie uit voor nieuwe ideeën en concepten. Maar waar leidt een circulaire economie ons naartoe? Wat is het doel van deze veranderingen? Het kabinet heeft voor 2030 een stip op de horizon gezet met een halvering van abiotische primaire grondstoffen als doelstelling. Dit lijkt concreet, maar is het nog niet. Welke keuzes moeten we maken? En is dit doel voldoende om een circulaire economie op gang te brengen die milieudruk verlaagt, leveringszekerheid vergroot en economische kansen biedt? In deze sessie verkennen we de uitdagingen die er spelen bij het monitoren van circulaire bedrijfsactiviteiten in uw bedrijf. We onderzoeken welke indicatorenbelangrijk zijn en hoe je in het bezit komt van data. En last but not least: hoe kunnen we gebruik maken van elkaars kennis?
Dit levert de sessie op: Monitoring is belangrijk om te weten of de circulaire economie daadwerkelijk helpt voor de doelen die we daarmee willen bereiken.
Titel: Klimaatverandering als het nieuwe normaal
Werkvorm: Anders
Thema: Ontwerpfase
Sprekers: Marcel Beukeboom (Klimaatgezant)
Omschrijving: Het veranderende klimaat is een van de grootste thema’s van de toekomst. Collectief slaagt de wereld er echter niet in een goede richting in te slaan om de doelstellingen van het Akkoord van Parijs te realiseren. Daar waar klimaatonderhandelaars doorwerken aan hogere ambities op papier, overbrugt de circulaire economie het gat in de praktijk. De Nederlandse klimaatgezant Marcel Beukeboom schetst in deze sessie de bredere context en geeft u een kijkje in de klimaatdiplomatieke opgaven van 2020. De transitie naar een nieuwe economie die rekening houdt met klimaat, vraagt om nieuwe perspectieven en voegt extra dimensies toe aan onze keuzes. Zelfs voor een circulair ondernemer. Mitigatie en adaptatie zijn hierbij kernbegrippen.
Dit levert de sessie op: Een breder perspectief helpt om de relevantie van ons handelen te vergroten. Uitzoomen, een langere termijn en focus op de eigen rol leiden tot grotere effectiviteit.